Açıklama
Dinlenmiş Kaşar Peyniri Nedir?
Dinlenmiş kaşar peyniri genellikle inek koyun veya keçi sütünün belirli oranlarda karıştırılmasıyla elde edilen ve taze kaşar peynirinden farklı olarak uzun bir olgunlaşma yani fermantasyon sürecine tabi tutulan geleneksel bir süt ürünüdür. Taze kaşar üretiminden sonra peynir tekerleklerinin çuval veya özel kalıplar içerisinde mahzenlerde veya iklimlendirilmiş soğuk hava depolarında bekletilmesi işlemine dinlendirme adı verilir. Bu süreçte peynirdeki nem oranı düşer laktik asit bakterileri faaliyet göstererek peynirin tat ve koku profilini tamamen değiştirir. Eski kaşar olarak da bilinen bu peynir türü özellikle Kars ve Erzurum yöreleriyle özdeşleşmiş olup Türk gastronomi kültürünün en köklü ve nitelikli peynir çeşitlerinden biri olarak kabul edilir.
Dinlenmiş Kaşar Peyniri Nasıl Üretilir?
Dinlenmiş kaşar peynirinin üretim süreci sütün mayalanması pıhtının kırılması ve haşlanması gibi standart kaşar üretim adımlarıyla başlar. Haşlama işleminden sonra hamur haline gelen peynir yoğrularak kalıplara dökülür ve şekil alması sağlanır. Taze kaşardan ayrıştığı nokta tam olarak bu kalıplama işleminden sonra başlar. Kalıptan çıkarılan peynir tekerlekleri önce tuzlu su havuzlarında bekletilerek dış yüzeyinin sertleşmesi ve kabuk bağlaması sağlanır. Ardından peynirler kurutulur ve özel istif odalarına alınır. Genellikle 10 ile 15 derece arası sıcaklığa ve yüzde 80 civarı neme sahip bu odalarda peynirler en az dört ile altı ay boyunca bekletilir. Bu dinlenme süresi boyunca peynirler düzenli olarak ters yüz edilir ve dış yüzeylerinde oluşan küf tabakası temizlenir. Olgunlaşma süreci tamamlanan peynirler satışa sunulmadan önce dış kabukları tıraşlanarak veya temizlenerek son formunu alır.
Dinlenmiş Kaşar Peyniri Özellikleri Nelerdir?
Dinlenmiş kaşar peyniri fiziksel ve kimyasal yapısıyla taze kaşardan belirgin şekilde ayrılır. En önemli özelliği içindeki su miktarının azalmasına bağlı olarak kazandığı sert ve ufalanabilir dokusudur. Rengi olgunlaşma süresiyle doğru orantılı olarak koyulaşır ve açık sarıdan kehribar rengine dönük bir tona ulaşır. Dinlenme süresi boyunca gelişen fermantasyon süreci peynire hafif tuzlu genzi hafifçe yakan ve yoğun bir süt aroması katar. Dilimlendiğinde bıçağa yapışmaz ve taze kaşar gibi ısıya maruz kaldığında yüksek oranda uzama göstermez. Üzerinde hafifçe terleme adı verilen yağ damlacıklarının bulunması kaliteli ve iyi olgunlaşmış bir dinlenmiş kaşarın karakteristik göstergelerinden biridir.
Dinlenmiş Kaşar Peyniri Faydaları Nelerdir?
Dinlenmiş kaşar peyniri uzun süreli fermantasyon aşamasından geçtiği için probiyotik bakteri içeriği açısından zenginleşir ve bağırsak florasını destekleyen bir gıdaya dönüşür. Su oranının azalması besin değerlerinin konsantre hale gelmesini sağlar. Bu sebeple protein kalsiyum ve fosfor açısından standart peynirlere kıyasla çok daha yoğun bir içeriğe sahiptir. Kemik ve diş sağlığını desteklemesinin yanı sıra kas onarımına da yardımcı olur. Ayrıca olgunlaşma süreci peynirdeki laktoz oranını büyük ölçüde düşürür. Bu durum laktoz intoleransı olan bireylerin dinlenmiş kaşarı taze süt ürünlerine göre çok daha kolay ve rahat sindirebilmesini sağlar.
Dinlenmiş Kaşar Peyniri Nasıl Tüketilir ve Saklanır?
Dinlenmiş kaşar peyniri güçlü aroması nedeniyle ince dilimler halinde doğrudan kahvaltılarda tüketilebileceği gibi şarküteri tabaklarında da sıkça tercih edilir. Isıya maruz kaldığında taze kaşar gibi sünmez ancak yemeklere çok daha derin bir lezzet katar. Rendelenerek makarnalarda fırın yemeklerinde veya çorbalarda aroma verici olarak kullanılabilir. Saklama koşulları ürünün kalitesini korumak için son derece önemlidir. Hava almayan streç filmlere veya yağlı kağıtlara sıkıca sarılarak buzdolabının kahvaltılık bölmesinde muhafaza edilmelidir. Hava ile temas eden yüzeylerinde kuruma veya doğal küflenme görülebilir bu durumda sadece küflü kısım kesilerek atılır ve peynirin geri kalanı güvenle tüketilmeye devam edilebilir.
Dinlenmiş Kaşar Peyniri Satın Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Dinlenmiş kaşar satın alırken ürünün rengi dokusu ve kokusu en önemli belirleyicilerdir. Dış yüzeyinde derin çatlaklar olmamalı ancak dokusu sert ve tok olmalıdır. Renginin homojen bir koyu sarı olması ve kesildiğinde içinin de aynı renk tonunu barındırması gerekir. Kesit yüzeyinde iğne ucu büyüklüğünde ufak gözenekler normal kabul edilir ancak büyük hava boşlukları üretim hatasına işaret eder. Tadına bakma imkanı varsa ağızda bıraktığı hissin hafif yakıcı tuzlu ve yoğun sütlü olması beklenir. Ekşi veya acı bir tat peynirin bozulduğunu veya yanlış koşullarda bekletildiğini gösterir. Son olarak ürünün etiketinde olgunlaştırma süresinin belirtilmiş olması ve en az 120 gün dinlendirilmiş ibaresinin yer alması gerçek bir dinlenmiş kaşar aldığınızın en net göstergesidir.
